Wiki · tanthe.com
Cẩm nang về tận thế, nói tỉnh táo: phim và sách tận thế, zombie từ truyền thuyết đến khoa học, lời đồn tận thế qua các thời kỳ, hiểm hoạ từ vũ trụ, siêu núi lửa và đại tuyệt chủng, đại dịch, khi điện – mạng – chuỗi cung ứng sập, chuẩn bị kiểu prepper hợp lý và tâm lý trước thảm hoạ.
Mở app Tận ThếTận thế ập tới: dựng trại, cứu người, sống qua đêm›
Phim tận thế
Chọn phim tận thế theo kịch bản: thiên thạch có Deep Impact, đại dịch có Contagion, AI có Terminator, khí hậu có Interstellar, người ngoài hành tinh có Arrival.
Phim tận thế
Mad Max của George Miller đi từ phim kinh phí thấp năm 1979 tới Fury Road 2015 đoạt 6 giải Oscar, định hình hình ảnh sa mạc, xăng dầu và đoàn xe hậu tận thế.
Phim tận thế
Train to Busan (Chuyến tàu sinh tử, 2016) của Yeon Sang-ho kể về hành khách kẹt trên tàu cao tốc khi dịch xác sống bùng phát, mở đường cho Kingdom và cả làn són
Phim tận thế
Contagion (2011) của Steven Soderbergh được giới dịch tễ khen chính xác nhờ mô tả đúng truy vết, R0, lây qua bề mặt, chạy đua vắc-xin và tác hại của tin giả.
Phim tận thế
The Terminator (1984) của James Cameron biến Skynet thành hình ảnh quen thuộc nhất của nỗi sợ máy móc nổi loạn, nỗi sợ có gốc từ vở R.U.R. và HAL 9000 trên màn
Phim tận thế
Deep Impact và Armageddon cùng ra năm 1998; Deep Impact sát khoa học hơn, còn Armageddon có tiểu hành tinh cỡ bang Texas chỉ được phát hiện 18 ngày trước va chạ
Phim tận thế
The Day After Tomorrow (2004) dựa trên hải lưu AMOC có thật nhưng nén biến đổi hàng chục năm vào vài ngày; khoa học nói rõ phần nào đúng, phần nào phóng đại.
Phim tận thế
Chọn phim tận thế theo kịch bản: thiên thạch có Deep Impact, đại dịch có Contagion, AI có Terminator, khí hậu có Interstellar, người ngoài hành tinh có Arrival.
Phim tận thế
Mad Max của George Miller đi từ phim kinh phí thấp năm 1979 tới Fury Road 2015 đoạt 6 giải Oscar, định hình hình ảnh sa mạc, xăng dầu và đoàn xe hậu tận thế.
Phim tận thế
Train to Busan (Chuyến tàu sinh tử, 2016) của Yeon Sang-ho kể về hành khách kẹt trên tàu cao tốc khi dịch xác sống bùng phát, mở đường cho Kingdom và cả làn són
Sách & truyện tận thế
Văn học hậu tận thế khởi đầu với The Last Man (1826) của Mary Shelley và đổi hình theo nỗi lo từng thời: dịch bệnh, thiên nhiên nuốt thành phố, sinh thái, đại d
Sách & truyện tận thế
The Road (Con đường, 2006) của Cormac McCarthy, giải Pulitzer 2007, kể hai cha con đi bộ về phía biển qua nước Mỹ phủ tro, giữ "ngọn lửa" lòng tốt khi mọi thứ đ
Sách & truyện tận thế
I Am Legend (1954) của Richard Matheson kể về người sống sót cuối cùng ở Los Angeles giữa dịch ma cà rồng, truyền cảm hứng cho Romero và thể loại xác sống hiện
Zombie: từ truyền thuyết đến khoa học
Zombie bắt nguồn từ zonbi Haiti: người bị phù thuỷ bắt hồn, sai làm nô lệ, không ăn thịt và không lây. Xác sống ăn thịt người chỉ có từ phim Mỹ năm 1968.
Zombie: từ truyền thuyết đến khoa học
Night of the Living Dead (1968) của George A. Romero, phim đen trắng kinh phí nhỏ quay ở Pittsburgh, lần đầu dựng xác sống thành bầy ăn thịt người, đặt luật cho
Zombie: từ truyền thuyết đến khoa học
Zombie đi chậm là luật của Romero từ 1968; 28 Days Later (2002) của Danny Boyle biến zombie chạy nhanh thành trào lưu. Mỗi kiểu tạo một loại sợ và một kiểu chuy
Lời đồn tận thế qua các thời kỳ
Con người tin tận thế sắp đến vì não ưu tiên tin xấu, thấy quy luật trong ngẫu nhiên, khó chịu với bất định và cần câu chuyện có kết thúc, cộng thêm sức kéo của
Lời đồn tận thế qua các thời kỳ
When Prophecy Fails (1956) theo dõi một nhóm chờ lụt tận thế ngày 21/12/1954; khi dự đoán sai, nhiều người tin mạnh hơn. Từ đó ra lý thuyết bất hoà nhận thức.
Lời đồn tận thế qua các thời kỳ
Năm 1910 Trái Đất đi qua đuôi sao chổi Halley; tin khí xyanogen đầu độc nhân loại làm thuốc chống sao chổi đắt hàng. Đuôi sao chổi loãng như chân không, vô hại.
Hiểm hoạ từ vũ trụ
Vật thể vài mét rơi gần như mỗi năm và cháy trên trời; loại 1 km vài trăm nghìn năm một lần và đã được tìm gần hết. Nỗi lo thật nằm ở loại vài chục, vài trăm mé
Hiểm hoạ từ vũ trụ
Khoảng 66 triệu năm trước, tiểu hành tinh rộng chừng 10 km lao xuống Yucatán, tạo hố Chicxulub rộng khoảng 180 km và xoá sổ khoảng ba phần tư số loài, gồm khủng
Hiểm hoạ từ vũ trụ
Sáng 15/2/2013, tiểu hành tinh rộng khoảng 18–20 m nổ ở độ cao khoảng 30 km trên Chelyabinsk (Nga). Khoảng 1.500 người bị thương, phần lớn do kính vỡ vì sóng xu
Thảm hoạ cấp hành tinh
Năm cuộc đại tuyệt chủng lớn: cuối Ordovic, Devon, Permi, Trias và Phấn Trắng. Mỗi lần mất từ ba phần tư số loài; bốn lần gắn với khí hậu, một lần do tiểu hành
Thảm hoạ cấp hành tinh
Khoảng 252 triệu năm trước, núi lửa Bẫy Siberia làm đại dương nóng, axit hoá, thiếu oxy; khoảng 80–90% loài biển biến mất. Cuộc đại tuyệt chủng lớn nhất từng bi
Thảm hoạ cấp hành tinh
Siêu núi lửa từng phun hơn 1.000 km³ vật liệu. Yellowstone không có dấu hiệu sắp phun: USGS ước xác suất siêu phun trào mỗi năm khoảng 1/730.000.
Đại dịch: lịch sử & khoa học
Dịch hạch Justinian bùng năm 541, tới Constantinople năm 542 và tái phát tới khoảng năm 750. ADN cổ xác nhận thủ phạm là Yersinia pestis; số người chết còn tran
Đại dịch: lịch sử & khoa học
Cúm 1918 do virus A/H1N1, khoảng 500 triệu người nhiễm, tử vong ước tính 17–50 triệu. Vì sao gọi là cúm Tây Ban Nha, vì sao người trẻ chết nhiều và bài học còn
Đại dịch: lịch sử & khoa học
Đậu mùa bị tuyên bố xoá sổ ngày 8/5/1980, ca nhiễm tự nhiên cuối cùng ở Somalia năm 1977. Vắc-xin của Jenner, chiến lược tiêm vòng và vì sao các bệnh khác chưa
Khi điện, mạng & chuỗi cung ứng sập
Lưới điện phải cân bằng phát và tiêu thụ từng giây; một sự cố nhỏ có thể lan thành rã lưới cả vùng. Các vụ lớn 2003, 2012, 2013, 2025 và gia đình nên làm gì.
Khi điện, mạng & chuỗi cung ứng sập
Chung cư mất điện lâu thì thang máy dừng, bơm ngừng nên vòi khô, cửa từ có thể kẹt. Hỏi ban quản lý những gì, trữ nước, lo cho người già tầng cao và tránh cháy,
Khi điện, mạng & chuỗi cung ứng sập
Tính nhu cầu điện bằng Wh rồi chọn theo ba tầng: sạc dự phòng, UPS giữ wifi, trạm sạc di động; pin mặt trời bổ sung khi mất điện dài. Kèm lưu ý an toàn pin lith
Chuẩn bị tỉnh táo
Prepper là người chủ động chuẩn bị cho mất điện, dịch bệnh, mất thu nhập. Hợp lý là dự trữ xoay vòng, kỹ năng, cộng đồng; cực đoan là sống trong sợ hãi và tích
Chuẩn bị tỉnh táo
Dự trữ xoay vòng là trữ đúng món nhà vẫn ăn, xếp mới ra sau, dùng cũ trước (FIFO), mua bù khi vơi. Làm đúng, kho nhà luôn có vài tuần lương thực mà không đồ nào
Chuẩn bị tỉnh táo
Ở xứ nóng ẩm, muối, đường, nước mắm, gạo trắng và đồ hộp nguyên vẹn giữ lâu nhất; đồ nhiều dầu dễ ôi. Hạn in trên bao chỉ đúng khi bảo quản đúng, nên phải kiểm
Tâm lý trước thảm hoạ
Nghiên cứu thảm hoạ từ thập niên 1950 cho thấy đám đông hiếm khi hoảng loạn: người ta chậm, bình tĩnh, giúp nhau. Thảm kịch đám đông chủ yếu do quá đông và quản
Tâm lý trước thảm hoạ
Thiên kiến bình thường khiến ta tin mọi chuyện sẽ như mọi ngày, nên coi nhẹ tín hiệu nguy hiểm và chậm hành động. Cách vượt qua là đặt sẵn quy tắc nếu… thì….
Tâm lý trước thảm hoạ
Đứng hình là phản ứng đóng băng tự động khi bộ não quá tải trước tình huống mới, không phải hèn nhát. Tập trước hành động đơn giản giúp không tê liệt khi nguy h