Túi về nhà (tiếng Anh gọi là get home bag) là một túi nhỏ để sẵn ở nơi làm việc hoặc trên xe, chỉ có một nhiệm vụ: giúp bạn tự về được đến nhà khi giao thông công cộng ngừng, điện thoại hết pin, đường kẹt cứng và phải đi bộ nhiều giờ. Nó khác túi sơ tán khẩn cấp: không cần đủ cho ba ngày, chỉ cần đủ cho một chặng đường dài nhất từ chỗ bạn hay ở đến cửa nhà, kèm một kế hoạch về nhà đã tính trước.
Vì sao người đi làm xa cần nghĩ đến chuyện này
Đô thị hiện đại khiến khoảng cách nhà – công ty dài ra: 10, 15, 20 km là chuyện thường ở các thành phố lớn. Hằng ngày quãng đường đó chỉ là 30–60 phút xe máy, xe buýt, tàu điện hay xe công nghệ. Nhưng khi điện mất diện rộng, đèn giao thông tắt, mạng di động nghẽn, ứng dụng gọi xe không chạy, ví điện tử không thanh toán được, quãng đường ấy bỗng trở thành vài giờ đi bộ.
Những sự kiện như vậy đã xảy ra ở nhiều thành phố lớn trên thế giới. Sau động đất lớn ở phía đông Nhật Bản tháng 3/2011, tàu điện ở vùng thủ đô Tokyo ngừng chạy, theo các ước tính của chính quyền thì có hàng triệu người không về được nhà trong đêm đó, nhiều người đi bộ suốt nhiều giờ. Sau sự kiện này, Tokyo đẩy mạnh chính sách khuyến khích người lao động ở lại nơi làm việc thay vì cùng lúc đổ ra đường, và các doanh nghiệp được khuyến khích trữ sẵn nước, đồ ăn cho nhân viên.
Bài học từ đó có hai vế: đôi khi ở lại an toàn hơn về ngay, và nếu phải về thì cần được chuẩn bị.
Về ngay hay ở lại: câu hỏi đầu tiên
Trước khi xách túi đi bộ, hãy tự hỏi:
- Nơi đang ở có an toàn không? Toà nhà có hư hại, có nguy cơ cháy không?
- Chính quyền, ban quản lý toà nhà đang khuyến cáo gì?
- Người nhà có an toàn chưa, có ai đang cần mình gấp không (con nhỏ ở trường, người già ở nhà một mình)?
- Trời sắp tối chưa? Đi bộ ban đêm khi đèn đường tắt nguy hiểm hơn nhiều.
- Sức khoẻ của mình có đi bộ được quãng đó không?
Nhiều khi câu trả lời hợp lý là chờ vài giờ cho đường thông, điện có lại, hoặc ở qua đêm tại chỗ làm. Túi về nhà cũng giúp cho phương án này: có nước, có đồ ăn nhẹ, có sạc pin để chờ.
Kế hoạch quan trọng hơn cái túi
Biết quãng đường của mình
Người khoẻ đi bộ đường bằng khoảng 4–5 km mỗi giờ, nhưng đi lâu, mang túi, đường đông, trời nắng thì chậm hơn. Một quãng 15 km có thể mất bốn giờ hoặc hơn. Hãy tính thử con số của mình.
Chọn hai tuyến và đi thử
Tuyến quen đi xe máy chưa chắc hợp để đi bộ: có thể phải qua cầu dài, đường cao tốc, hầm chui không có lối người đi. Chọn một tuyến chính và một tuyến phụ, đi thử một lần vào cuối tuần, bằng xe đạp hoặc đi bộ một đoạn. Ghi nhớ các mốc: trạm xăng, chợ, bệnh viện, trường học, nhà người quen dọc đường. Có một bản đồ giấy khu vực trong túi phòng khi điện thoại hết pin.
Thoả thuận với gia đình
- Ai đón con nếu bố mẹ đều kẹt. Tìm hiểu quy định của trường khi có sự cố: trường giữ trẻ đến khi nào, ai được đón thay.
- Điểm hẹn nếu không vào được nhà.
- Một người liên lạc ở tỉnh khác: khi mạng nội vùng nghẽn, gọi liên tỉnh hoặc nhắn tin đôi khi vẫn được. Mọi người báo tin về một đầu mối.
- Ưu tiên nhắn tin hơn gọi điện khi mạng nghẽn: tin nhắn ngắn tốn ít tài nguyên mạng và có thể được gửi đi khi mạng thông.
Trong túi có gì: gọn, nhẹ, đúng việc
Túi về nhà phải nhẹ đủ để đeo nhiều giờ. Nhiều người chỉ dùng một chiếc ba lô nhỏ hoặc túi đeo chéo. Danh sách gợi ý, điều chỉnh theo người:
| Nhóm | Gợi ý | Vì sao |
|---|---|---|
| Đôi chân | Giày đi bộ thoải mái, tất | Giày công sở, giày cao gót làm phồng chân sau vài km |
| Nước | Một hai chai nước | Đi bộ dưới trời nóng mất nước rất nhanh |
| Năng lượng | Bánh, lương khô, kẹo, hạt | Đủ cho một hai bữa nhẹ |
| Điện | Sạc dự phòng đã sạc đầy, dây cáp | Điện thoại là nguồn tin và liên lạc |
| Ánh sáng | Đèn pin nhỏ hoặc đèn đeo trán | Đèn đường có thể tắt |
| Thời tiết | Áo mưa mỏng, mũ, khẩu trang | Mưa, nắng, bụi khói |
| Tiền | Ít tiền mặt mệnh giá nhỏ | Thanh toán điện tử có thể ngừng |
| Sức khoẻ | Thuốc đang dùng hằng ngày cho một hai liều, băng dán cá nhân | Không dự tính được bao giờ tới nhà |
| Thông tin | Giấy ghi số điện thoại người thân, điểm hẹn, bản đồ giấy | Khi điện thoại hết pin |
Với người đi xe máy, có thể để một phần trong cốp xe: áo mưa, đèn, tiền lẻ. Nhưng xe có thể phải bỏ lại, nên đồ quan trọng nhất nên nằm trong túi đeo người. Mùa nắng nóng, kiểm tra thường xuyên đồ để trong cốp xe: pin, sạc dự phòng, nước không nên phơi nóng quá lâu.
Trên đường về: vài nguyên tắc
- Đi ban ngày nếu có thể. Bắt đầu sớm, đừng để trời tối giữa đường.
- Đi theo đường lớn, có người, tránh đường tắt vắng vẻ, khu vực đang có sự cố.
- Tránh xa dây điện đứt, công trình đang xây, biển quảng cáo lớn nếu có gió mạnh hoặc sau rung chấn.
- Đi cùng đồng nghiệp về cùng hướng: an toàn hơn, đỡ mệt hơn.
- Nghỉ đều đặn, uống nước trước khi khát.
- Báo tin cho đầu mối gia đình ở các mốc quan trọng, nếu mạng có.
Bảo trì túi: hai lần mỗi năm
Chọn hai ngày dễ nhớ trong năm, ví dụ đầu mùa mưa và đầu năm mới, để mở túi ra kiểm tra: thay nước, thay đồ ăn sắp hết hạn, sạc lại sạc dự phòng, xem thuốc còn hạn, cập nhật số điện thoại. Ăn đồ cũ trong túi vào bữa xế ở công ty, đó cũng là một kiểu dự trữ xoay vòng.
Góc nhìn hôm nay
Túi về nhà là món chuẩn bị nhỏ nhất mà người đi làm có thể làm, nhưng giá trị thật của nó nằm ở cuộc nói chuyện trong gia đình: ai đón con, gặp nhau ở đâu, ai là đầu mối. Những câu hỏi đó nên được trả lời khi mọi thứ còn bình thường.
Muốn tìm hiểu thêm, có thể đọc tài liệu phòng chống thiên tai của chính quyền Tokyo (có bản tiếng Anh, nổi tiếng với cuốn sổ tay phòng chống thiên tai phát cho mọi hộ dân) và Ready.gov. Việc làm ngay: đo quãng đường từ chỗ làm về nhà trên bản đồ, tính xem đi bộ mất bao lâu, và để một đôi giày thể thao ở công ty.
Câu hỏi thường gặp
Túi về nhà khác túi khẩn cấp thế nào?
Túi khẩn cấp dùng để sơ tán khỏi nhà, cần đủ cho vài ngày. Túi về nhà để ở nơi làm việc hoặc trên xe, chỉ cần giúp bạn về đến nhà an toàn qua một chặng dài, nên nhẹ và gọn hơn nhiều.
Túi về nhà nên để ở đâu?
Nên để ở nơi bạn ở lâu nhất ngoài nhà, thường là bàn làm việc hoặc tủ cá nhân ở công ty. Có thể để thêm một phần trong cốp xe, nhưng đồ quan trọng nhất nên nằm trong túi đeo người vì xe có thể phải bỏ lại.
Đi bộ 15 km mất bao lâu?
Người khoẻ đi bộ đường bằng khoảng 4–5 km mỗi giờ, nhưng khi mang túi, trời nóng, đường đông thì chậm hơn. Một quãng 15 km có thể mất bốn giờ hoặc hơn, nên cần tính cả thời gian nghỉ.
Khi có sự cố lớn nên về nhà ngay hay ở lại công ty?
Tuỳ tình huống. Nếu nơi làm việc an toàn và chính quyền khuyến cáo ở lại, chờ vài giờ hoặc qua đêm thường an toàn hơn cùng hàng triệu người đổ ra đường. Nếu có người thân cần mình gấp và đường đi an toàn, hãy về theo kế hoạch đã chuẩn bị.
Khi mạng nghẽn nên gọi điện hay nhắn tin?
Nên ưu tiên nhắn tin ngắn. Tin nhắn tốn ít tài nguyên mạng hơn cuộc gọi và có thể được gửi đi khi mạng thông. Thoả thuận trước một người liên lạc ở tỉnh khác để mọi người cùng báo tin về một đầu mối.
